...Alkmaar


Vergroot de kaart door er op te klikken.


Grote Armenpenning.
  
Voorzijde : In een verzonken veld omzoomd door een gladde rand het stadswapen van Alkmaar, een burcht.
Keerzijde : Veld gelijk aan de voorzijde met de letters: "
D V A " wat oorspronkelijk vertaald werd als: "Dit Voor Armen", waarschijnlijker is: "Diaconie van Alkmaar".
Diameter : 31 mm
Materiaal : messing gegoten.
Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 142, Neumann 12491.
Zie verder het Tijdschrift voor Munt- en Penningkunde 1905, pagina's 78-80 'Alkmaarsche loodjes'.
Veiling 26 (19-20 november april 2001), L. Schulman lot 2126.
Schulmanveiling 18 lot 1327 (hier als referentie echter opgegeven Minard 82)
 colPAL04.
Deze uit de middeleeuwen (1525?) stammende zogenaamde armenpenningen zijn gebruikspenningen.
Ze werden meestal aan de armen verstrekt door kerkelijke of stedelijke instellingen die er hun eerste levensbehoeften voor konden kopen.
Meestal stond op de penning aangegeven wat men ervoor kon krijgen, bijvoorbeeld brood, turf of wijn.
De grote en kleine armenpenningen of "loodjes" van Alkmaar kunnen voor algemeen gebruik zijn geweest omdat verdere aanduiding ontbreekt.
Coin Investment b.v. catalogus 13, april 1981 lot 224; exemplaar afkomstig uit collectie Eklund (nr. 1), opnieuw Coin Investment b.v. catalogus 14, november 1981 lot 328
Prijslijst A.G. v.d. Dussen juli/augustus 1983 nr. 240

The Coinhunter Magazine nr 20 op pagina 30 met onder het stadswapen nummer 21
Veiling 27 Karel de Geus lot nr. 1140 (DVA foutief vertaald als Dit Voor Armen).
MPO veiling 44 woensdag 26 november 2014 lot 5611, collectie Nico Arkesteijn nu
colPAL05.


 
Kleine Armenpenning.
 
Voorzijde : In een verzonken veld omzoomd door een gladde rand het stadswapen van Alkmaar, een burcht.
Keerzijde : Veld gelijk aan de voorzijde met de letters: "
D V A " wat zou betekenen "Dit Voor Armen",
waarschijnlijker is "Diaconie van Alkmaar".
Diameter : 22 mm
Materiaal : messing gegoten.
Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 143. (Zie voor overige gegevens hierboven).


Lood van de Armenkamer (voor brood of turf?).

Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 144.
Voorzijde : Tussen de ingeslagen letters A - K (Armen Kamer) het stadswapen van Alkmaar, een burcht.
Met een effen bandje omsloten.
Keerzijde : Omranding gelijk aan de voorzijde. Met ingeslagen registratienummer van de arme.
Diameter : 32 mm
Deze loodjes zijn door Minard ten onrechte aan Alkmaar toegeschreven maar behoren bij Middelburg .
Het in 1878 door Minard afgebeelde loodje met de letters A - K bevindt zich in 1892 in de collectie van Marie de Man.
Er zijn in Zeeland en in de Zeeuwse musea meer van dergelijke zijn loodjes aangetroffen. Dit verdient nog verder onderzoek.
In het boek "Geld in Alkmaar" van de Historische vereniging Oud Alkmaar uit 1993, wordt op pagina 94 nog een opmerking aangehaald
van dhr. Bruinvis over een loodje met de letters " A (burcht) M ". Marie de Man plaatst hier echter deze kanttekening bij.
Zie verder het Tijdschrift voor Munt- en Penningkunde 1905, pagina's 78-80 'Alkmaarsche loodjes'.
Hierin worden meerdere loodjes besproken door Marie de Man welke aan Middelburg zijn toe te schrijven.
Armenpenning van Alkmaar
2x
       vergelijk Middelburg
Voorzijde: V  burcht Y waaronder R

Keerzijde: blanco
Diameter : 23,2 mm. Gewicht 6,49 gram. Numis 1125326.
G
evonden in de polders rond Alkmaar (Bergen-Binnen). 
Loodjes met een burcht waaromheen twee of drie letters worden vaak toegeschreven aan Middelburg als zijnde een broodpenning van die stad.
Dit loodjes is echter een armenpenning van Alkmaar omdat het kasteel drie kantelen heeft en n raam (Middelburg vijf kantelen en meerdere ramen).



Bierpenning of Hoefslagje (Hoefsmeden, Passage- of Tolloodje).

Voorzijde : Burcht.
Keerzijde : Hoefijzer.
Diameter : 24 mm
Referentie: Dirks tekst pagina 142; JMP 1905 p.78; Minard 140.
In tegenstelling tot Minard die deze penning onder de Hoefsmeden rekent schrijft Dhr. C.W. Bruinvis, archivaris van Alkmaar in 1905,
deze loodjes toe aan bierpenningen ter verkrijging van z.g. tonnebier dat de schutters verstrekt werd bij de hoefslagen.
Het op de keerzijde ingeslagen getal 40 staat mogelijk voor de sterkte van de compagnie, buiten de officieren.
Zie Tijdschrift voor Munt- en Penningkunde 1905, pagina's 78-80 'Alkmaarsche loodjes'.
In de collectie van de Gemeente Alkmaar bevindt zich onder catalogusnummer PR 1002242 een tekening door C.W. Bruinvis van een Hoefslagje uit ca 1860.
Veiling 13 (14/15-11-1994) L. Schulman lot 1822, fraai 60,-
Veiling 25 (23-24-25 april 2001), L. Schulman lot 2843.
Veiling 26 (19 + 20-11-2001), L. Schulman lot 2125.
Schulman veiling 344 (03-2014) lot 1300
Vondsten Forum 63989 22 mm, 10 gram.



Poortgebouw geflankeerd door de cijfers 7 en 3, is 1573.
Enkelzijdig, diameter 24,5 mm.
Pelsdonk 01.003.
Schulman veiling 344 (03-2014) lot 1301


Diakonie loodje.
Toren geflankeerd door de letters A en M, met omschrift DIAKONI.
Kz. Poortgebouw geflankeerd door de cijfers 7 en 3, is 1573. Diameter 25 mm.
Pelsdonk 01.002. Schulman veiling 344 (03-2014) lot 1302



Onbekende loden penningen van Alkmaar
    
Enkelzijdig, 34 mm.
Binnen twee cirkels staan de letters N + S
ter weerszijde van het stadswapen, de burcht.
colPAL01 + colPAL02


Nooddaalder Alkmaar 1573

ALKMAAR, belegerd door don Frederik (21 augustus 1573-9 oktober 1573), tinnen gegoten nooddaalder, emissie september 1573, Eenzijdig.
Droit : [..]SIGILLVM DE ALCMAR Grote burcht in het veld. Ref.: van Gelder, 47a; Mailliet, 1, 1; CNM 2.01.01. 17,21g.
Uit veiling Laurens Schulman 4, 23 mei 1990, 104. Zeldzaam. Exemplaar op Bodemvondstenwereld, Jean Elsen veiling 91
Na de val van Haarlem trok don Frederik naar Alkmaar dat de manschappen van de prins van Oranje had binnengelaten en weigerde de poorten te openen voor don Frederik.
De stad werd ingesloten en de belegering begon op 21 augustus 1573. Nadat Sonoy de dijken door had laten steken werd het beleg opgeheven (8 oktober 1573).