Haarlem
De
Sparendamse of Spaarndamse tol

Van Haarlem komen loodjes voor met op de voorzijde het stadswapen en op de keerzijde een jaartal of een getal dat het jaar in de eeuw weergeeft.
Op de meeste van deze loodjes is een letter geklopt en soms ook een getal.
De loodjes waren bestemd voor de betaling van de Sparendamse of Spaarndamse tol en maakten deel uit van de drie tollen welk geheven werden 'binnen de Dunen'.
Naast de Haarlemse tol waren daar nog de Grafelijke- of Goudse Tol en de Wassenaarse tol welke bij Alphen geheven werd.
In de tolboeken die zich in het Algemeen Rijksarchief bevinden is een regelmatige vermelding van Teekengelt

In september 2013 is er in Alkmadders een artikel verschenen van
Alfred Bakker "De Vuurbaak bij Weteringbrug" waarin ook over de Haarlemse bakenloodjes wordt gesproken.

In De Beeldenaar Nr. 4 en Nr. 5-2016 worden 'De Bakenloodjes met het wapen van Haarlem' uitvoerig besproken.


Type HC

           
Voorzijde : wapen van de stad Haarlem
 en ingeslagen letter(s)
Keerzijde : laatste twee cijfers van het jaartal
Loodjes (meestal?) gegoten in "medailleslag" dus: stads wapen Haarlem / laatste twee cijfers van het jaartal

Pelsdonk 042

jaar 16..

letter(s)

  mm

bijzonderheden

50

    gevonden in de binnenstad van Haarlem

61

    of I9?. (16)61 lijkt het meest waarschijnlijk, gegevens Koninklijk Munt- en Penningenkabinet.
61   19 gevonden in Engeland. UKdatabase
78

I

28 Numis 1037848. MPO veiling 44 woensdag 26 november 2014 lot 5644, collectie Nico Arkesteijn nu collectie HC02.
78

I

27 gevonden in Amsterdamse stortgrond, collectie PdB170122.

79

P

25

particuliere collectie, Numis 1036281

79

P

27

loodje gevonden op een akker bij Kasteel Maurick te Vught, dikte 2 - 3 mm, gewicht 7,6 gram

80

S

25

gevonden in Wijnjewoude (Fr.) en geklopt met " 15 ", vondsten.nl + vondsten.nl

81

D

27

gevonden tijdens rioolwerkzaamheden bij de haven van Zierikzee. Punt op de ' i ', collectie HC04

83

 

22

collectie HC01, Numis 1037116

83

P   gevonden bij Rijnsaterwoude, collectie HC03

84

I

22

gegevens NISA (OZ71-M2). Scheepswrak OZ 71, ondergang schip eind 17e eeuw.

85

P

22

gegevens NISA (OZ71-M3), Numis 1037328.Scheepswrak OZ 71, ondergang schip eind 17e eeuw.
85 D 22  
86 V 22 Bodemvonstenwereld.nl , gevonden bij Leimuiden

88

C

20

gevonden in de gemeente Graft - de Rijp
88     MPO veiling 42 lot 5820

88

A   gevonden in Delft, collectie PW092012
89 P 21 veiling 23 Karel de Geus lot nr. 1616

89?

E?   gevonden op een stuk land naast de Franekervaart bij Easterlittens (Oosterlittens) Friesland.

90

H   gevonden op een stuk land naast de Franekervaart bij Easterlittens (Oosterlittens) Friesland.

91

C

21

gegevens NISA (OH107-M4), Numis 1037338. Scheepswrak OZ 71, ondergang schip eind 17e eeuw.

92

C

20

gegevens NISA (OH107-M5), Numis 1037340. Scheepswrak OZ 71, ondergang schip eind 17e eeuw.
94   20 gegevens NISA (los-M98), Numis 1037763
95   18,4 Schulman veiling 344 (03-2014) lot 1313
96 D 19 gevonden in Leeuwarden
96 S 20 gevonden in de gemeente Graft - de Rijp

Type HD
          
Voorzijde : wapen van de stad Haarlem
Keerzijde : jaartal en ingeslagen letter(s) en / of de waarde in Stuivers
Loodjes (meestal!) met de volgende "stempelstand" gegoten: stads wapen Haarlem / cijfers van het jaartal  
Pelsdonk 043  

jaar letter(s) St.

  mm

bijzonderheden
1691   6/9 21 veiling 23 Karel de Geus lot nr. 1617, JMP 1916 pag. 94-477

1692

G  

22

JMPK 1916 pagina 94 nr. 477, verzameling E. Voet Jr.

1697

      JMPK 1916 pagina 94 nr. 478

1697

A - 22 gevonden te Eastermar, MP032017, collectie HD23

1698

G  

22

gevonden te Kampen, gegevens K.P.K.

1698

I  

21

gevonden bij Gouda collectie HD25

169(8?)

G?     Ebay 04-2014

1698

O     collectie Fries Museum uit nalatenschap J.Z.
1701 M     veiling 147 Jacques Schulman, 12-1924, lot 475 uit collectie Jhr. C.H.C.A. v. Sypesteyn. Dit is het exemplaar uit JMP 1916 pag. 94-479.

1701

G  

22

meer info en grotere afbeelding op bodemvondstenwereld.nl
1702     22 gevonden in Amsterdamse stortgrond, collectie PdB170122, overslag?

1703

      Vondsten.nl

1707

   

22

JMPK 1916 pagina 94 nr. 480, verzameling E. Voet Jr.

1708

S  

22

gegevens K.P.K.
1708 P I 21 gevonden bij Gouda collectie MvdH
1710     20 detectorforum Pieppiep
1712 S   22 collectie HD02

1712

E -   gevonden te Kootstertille, collectie SvdB240317

1712

W M      

1713

      gevonden omgeving Gouda

1713

I S I?   1 stuiver?, J. Janssen? Archeologisch museum Haarlem
1713 E  12? 23 collectie HD03

1713

C C p

21

MPO veiling 24 donderdag 26 november 2009 lot nr 4963

1713

M E - 20 x 22 opmerkelijk, geen waarde, alleen twee letters. Gevonden omgeving Gouda, collectie HD27
1715 H B   21 forum detecties.nl

1715

C C  

23

JMPK 1916 pagina 94 nr. 481, verzameling E. Voet Jr.
1715(9?) C V (T)     Numis 1037118
1716 A I       veiling 147 Jacques Schulman, 12-1924, lot 475 uit collectie Jhr. C.H.C.A. v. Sypesteyn. Dit is het exemplaar uit JMP 1916 pag. 94-479.
1716 P v ? 8? 22 gevonden in een gebied afgelijnd door Boulogne s/m, Terwaan, Menen, Nieuwport, dus zuid West-Vlaanderen en Noord-Frankrijk. collectie HD20
1716 P S - 21 x 22 gevonden omgeving Drachten, collectie HD18

1717

I D 1?   Muntkoerier 10-1985

1717

A A/V? ?S 22 gevonden op de IJsselkade van Deventer. De tweede klop is geen duidelijke A, misschien een omgekeerde V? Geen waarde geklopt, alleen de S van Stuiver

1718

D B(?)  

  17

gevonden omgeving Drachten, collectie HD04
1719       volgens Pelsdonk 01.11.043
1719 C 15   gevonden omgeving Heerenveen, collectie VL170507a
1721 D 12 20 x 21 gevonden in Friesland, collectie HD17
1721 I 12   gevonden omgeving Meppel, Bodemvondstenwereld
1721 I 12 23 gevonden in de uitgegraven grond van de haven "kolk" van Joure, Bodemvondstenwereld
1721 B 12 21 x 23 Karel de Geus veiling 44 lot 280
1721 G 8   gevonden te Grootebroek, collectie Gemeente Hoorn? Een prachtig exemplaar.
1722 I 12   getoond op de DDA ledendag te Reutum 2015, vreemde "uitgeschoten 7"
1722       volgens Pelsdonk 01.11.043
1722   8   veiling 147 Jacques Schulman, 12-1924, lot 475 uit collectie Jhr. C.H.C.A. v. Sypesteyn. Dit is het exemplaar uit JMP 1916 pag. 94-479.
17(2)3 C 8

22

gevonden omgeving Heerenveen, collectie HD05

1723

T P  

23

JMPK 1916 pagina 94 nr. 484, verzameling E. Voet Jr.

1723

P 8 21 x 23 gevonden omgeving Voorburg, vreemd gevormd jaartal, vooral de 2, collectie HD24
1725 I 12 21 gevonden te Eastermar, collectie HD22
1726 A 12   gevonden in de buurt van Zwolle
1727 I 8 21 gevonden in de gemeente Graft - de Rijp

1727

C 18   gevonden omgeving Heerenveen, collectie VL170507a

1728

C   20 x 22 gevonden in Zeeland, collectie HD06

1728

C 8 21 gevonden in Zuid-Holland op 21-08-2012, 7,92 gram, detectorforum Pieppiep
1728 I(?)     particulier collectie Anna Paulowna

1729

I 8   Archeologisch museum Haarlem

1729

I 12 20 x 24 gevonden te Ureterp, collectie HD16
1731 S 12

23

collectie NISA (OB55II-M11), Numis 1037717

1732

D (P?) 8   particuliere collectie

1739

B 8

27

collectie NISA (OG43-M3), Numis 1037722

1740

H 8

21

MPO veiling 42 lot 5817
1740   15   gevonden omgeving Heerenveen, collectie VL170507a

1741

I 8

21

MPO veiling 05-2012, collectie HD15
1745 D 0

22

waarde "0" is zeer vreemd, gevonden 11-04-2002 op de Moortsche Veenweck te Moordrecht, collectie HD07
1745 S 0

21 x 23

waarde "0" is zeer vreemd, gevonden bij Gouda collectie HD26

1746

I 8   Muntenbodemvondsten.nl
1747     15 forum PiepPiep

1748

P 12  21 collectie HD08

1748

P 8  22 Bodemvondstenwereld 6,28 gram

1748

I 12  21 collectie HD21

1749

A 12  22 MPO veiling 26/375 #6103, collectie HD09

1750

      gevonden in Engeland. LTT_13 page 3 en LTT_18 page 4

1751

A 12   prijslijst Henzen september 2002 nummer 4557

1752

A 8

21

gevonden in Schagen, particuliere collectie, vondsten.nl

1755

I 8   particuliere collectie Anna Paulowna

1755

I 8  21 MPO veiling 11-2012, kavel 4635
1757 - - 22 ongebruikt loodje omdat er nog geen letter of waarde is ingeslagen. Gevonden bij Leimuiden, Bodemvondstenwereld
1759 P 8 21 Facebook Loden penningen-Mereaux
17(61)? G 12 20 vindplaats Drachtstercompagnie
1762 I 15   collectie Van Diep Archeologie Dordrecht, inv. nr. 9802.322.017
1762 A 10   Ebay 04-2014
1763 E (?) 15 23 collectie HD10
1764  S 15 20 gevonden in Friesland, 2 gram, detectorforum Pieppiep
1764  E ? 22 spijkergat door waarde, Schulman veiling 357 lot #1753
1766  T 15   gevonden in Hazerswoude Rijndijk in baggerslib
1767 S 10   gevonden Zuid-West Friesland, Vondsten.nl
1768 A 10 22 veiling 23 Karel de Geus lot nr. 1618, JMP 1916 pag. 94-482
1770 G 15   gevonden in Friesland (Kooistra)
1770 B 15

23

gevonden Noord-Braband, particuliere collectie
1770 H - (I?) 10

22

gevonden bij Heerenveen, getoond door Johan op DDA zoekdag Zeeland 11112017
1771 H 15 22 gevonden in Amsterdamse stortgrond, collectie PdB170122, mooi vormgegeven jaartal
1771 H 15   Numis 1037703
1772 E 15? 20 x 18 gevonden in Zeeland, collectie HD11
1776       volgens Pelsdonk 01.11.043
1777(/6?) P 15

25

gevonden in Haarlem, gegevens K.P.K.
1780 P 10 20 website Pieppiep
1781 C 10    
1781 P 15   gevonden aan de Veerdam (jachthaven) te Papendrecht

1783

C 10 23 x 20 collectie HD12

1785

G ?

23

gevonden bij Den Burg. Gegevens K.P.K.

1787

P 10

22

gevonden Alphen a/d Rijn. Gegevens K.P.K.
1788 H 10 20,7 gevonden bij Bergum (Fr.), collectie R. van der Meer

1790

I 15 26 collectie HD13

1790

S 15 25 collectie HD01, Numis 1037119

1790

P 15   collection David Powell, front - back

1791

E 15   collectie VK170521
1793       gevonden Zuid-West Friesland, Muntenbodemvondsten
1793 H 15 22 x 24

gevonden op een akker in Rogat, in de buurt van De Wijk in Drente langs de Hoogeveense vaart. Mogelijk mee gekomen met stadsvuilnis.

1794 I 15   veiling 47 Coin Investment
1794 L 15 23  veiling 26 (19-20 november april 2001), L. Schulman lot 2144 (hier ten onrechte een armenpenning genoemd)
1797 O 16=5 23/24 veiling 23 Karel de Geus lot nr. 1619. Onwaarschijnlijke waarde in omschrijving, de "5" is ongetwijfeld voor een "6" aangezien
1798 A 15 22,5 gevonden bij Bergum (Fr.), collectie R. van der Meer
1798 H 15 22 collectie HD19
1800 C 15  23 JMPK. 1916, pagina 95 nr. 485 in 1916 in de verzameling Mej. M G. A. de Man, nu collectie Zeeuws Museum
1800     23 x 15 Numis 1037905
1801 M 15

23

gevonden bij Jelsum, particuliere collectie, Numis 1036213
1802 I 15

22

collectie HD14, Numis 1037117

1830

    21 doorboord in 0 van het jaartal, collectie AK

De afschaffing van het Vuurloot of Lantaarngeld werd op 30 januarij 1846 aangekondigd in de Opregte Haarlemsche Courant van 3 februari 1846: