...Deventer / Daventri


Vergroot de kaart door er op te klikken

Bracteaten, Holpenningen of "Braemschen" van Deventer
In het boek "De vorstelijke en de stedelijke Muntslag te Deventer" schrijft dhr J. Fortuyn Droogleever hierover op pagina 10 het volgende:
De oudste munten van Deventer zijn zonder twijfel de zgn. bracteaten. Dit zijn eenzijdig geslagen, primitieve koperen muntjes, die in de XVde eeuw (en ook wel eerder)
in vele steden werden geslagen (
AK; bekend zijn Arnhem, Deventer en Nijmegen).
In Deventer noemde men ze "braemschen", welk woord is afgeleid van Brabantse penningen. 
Zij werden als pasmunt uitgegeven en hadden een waarde van 1/8 plak of 1/64 stuiver.
Deze muntjes zijn dermate primitief van uitvoering, dat ik me nauwelijks kan voorstellen dat ze door het goed geoutilleerde muntatelier te Deventer, dat in de XVde eeuw fraai ontworpen en voortreffelijk vervaardigde munten sloeg, zijn aangemaakt.
De braemschen lijken eerder het werk van een ongeschoolde metaalbewerker, maar ze zijn in grote aantallen geslagen en in elk geval door de stedelijke regering uitgegeven,
door middel van de kerkmeester.
In het Deventer Buurtspraakboek van 1492 vinden we vermeld dat:
"Scepenen ende Rait doen allen en eynen eygeliken wetten dat sije myt oeren meenthen averkomen seynt nye braemschen te doen slaen daer van die VIII gelden sullen eene nye plak. (.)
Ende wye die braemschen hebben wil die kome bey dye kerkmeysters. (.) Ende voortan sullen alle oelde braemschen afwesen ende te nyet seyn voor gheen waarde te boeren".
(uit: Boick der Buyrspraiken, anno MCXCII domenica post conv. Paili public. Gemeentelijke archiefdienst Deventer (G.A.D.) Middeleeuws archief 135. fol. 93).  
Hieruit volgt dus dat ook vr 1492 braemschen in Deventer in omloop waren, die toen ongeldig werden verklaard.
Het is tot op heden nog niet gelukt om braemschen van vr en n 1492 te scheiden.

P.O. van der Chijs XI Munten van Deventer


Afbeelding 3x ware grootte Omschrijving van de bracteaten, Hohlphennige of "Braemse" (= Overijsselse benaming). 
BRAEMSE.
Arend binnen gladde rand.
13 mm
0,24 gram
Gevonden bij Heerde in de buurt van Deventer

colPDev31
BRAEMSE.
Arend met streperige vleugels binnen gladde rand.
12 mm
0,34 gram
vdCh. XI-12, FD 7
colPDV01
BRAEMSE.
Arend met het wapen van het Oversticht binnen een gladde rand
16 mm
0,44 gram
vdCh. XI-8, FD 3
Gevonden te Deventer

colPDV02
BRAEMSE.
Arend binnen gladde rand.
11 mm
0,20 gram
niet in vdCh., FD 1
Gevonden te Deventer

colPDV03
BRAEMSE.
Arend, slecht gedetailleerd, binnen gladde rand.
12 mm
0,47 gram
niet in vdCh., FD 2
Gevonden te Deventer

colPDV04

BRAEMSE.
Arend binnen gladde rand.
12 mm
0,24 gram
vdCh XI-12, FD 7
Gevonden te Deventer

colPDV05
BRAEMSE.
Arend met het wapen van het Oversticht
14 mm
0,74 gram
Gevonden te Wilp, Tolhuis, 10-09-2003.
colPDV06
BRAEMSE.
13 mm
0,31 gram
Gevonden Paex te Deventer, 04-10-2002
colPDV07
BRAEMSE.
15 mm
0,43 gram
Gevonden te Terwolde, 05-11-2000
colPDV08
BRAEMSE.
14 mm
0,49 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 04-10-2004
colPDV09
BRAEMSE.
13 mm
0,42 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 16-10-2002
colPDV10
BRAEMSE.
14 mm
0,48 gram
Gevonden Moerakkerstraat te Deventer, 2004
colPDV11
BRAEMSE.
13 mm
0,30 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 22-11-1999
colPDV12
BRAEMSE.
16 mm
0,41 gram
Gevonden Binnensingel te Deventer, 25-03-2002
colPDV13
BRAEMSE.
13 mm
0,26 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 14-11-2002
colPDV14
BRAEMSE.
14 mm
0,25 gram
Gevonden te Deventer
colPDV15
BRAEMSE.
15 mm
0,66 gram
Gevonden te Deventer
colPDV16
BRAEMSE.
15 mm
0,37 gram
Gevonden te Deventer
colPDV17
BRAEMSE.
12 mm
0,30 gram
Gevonden te Deventer
colPDV18
BRAEMSE.
18 mm
0,28 gram
Gevonden te Deventer
colPDV19
BRAEMSE.
15 mm
0,28 gram
Gevonden stort Polstraat te Deventer, 2003
colPDV20
BRAEMSE.
14 mm
0,22 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 05-03-2000
colPDV21
BRAEMSE.
13 mm
0,32 gram
Gevonden Binnensingel te Deventer
colPDV22
BRAEMSE.
14 mm
0,30 gram
Gevonden bij de IJssel te Deventer
colPDV23
BRAEMSE.
13 mm
0,19 gram
Gevonden Rielerenk te Deventer, 05-02-2001
colPDV24
   
BRAEMSE.
13 mm
Gevonden in Deventer
colPDV28


Holpenning/Bracteat ca. 1492 (of zoals in Overijssel genoemd "Braemse") met adelaar kop naar rechts en streperige vleugels (VdCh -)
koper 0.27 gram.
MPO veiling 05-2012 lot 1175



Armenpenning (voor turf?)

klik op de afbeelding voor een vergrooting

Vz:  * DAVEИ =
        * TRI
Kz:    DIACOИIA / (turf)mand / 1(7)03

Materiaal koper, 26 mm.
- Bovenstaande penning is gevonden in Deventer. Meer info op Muntenbodemvondsten
In de Waag te Deventer bevindt zich een stempel voor een vergelijkbare penning van latere datum.
- Een exemplaar, aangeboden in veiling 28 Karel de Geus lot nr. 1225 heeft de volgende omschrijving:
1703 Armenpenning. Melkkan. Omschrift: EC(C)LI DIAC(....)MIA / Tweeregelig opschrift: DAVEN =
TRI , 27 met pengat. Primitieve uitvoering. Minard -; Dirks -.

- Bovenstaande penning werd 19-12-2012 aangeboden bij de firma Schulman met de volgende omschrijving;
Gevlochten mand met handvaten, hierboven DIA - CONIA (retrograde N) en onderaan de datering 1703.
kz. DAVEN (retrograde N) / TRIAE en enkele kleine rozetten en versieringen in het veld. Met doorboring (origineel), zoals veel bij gildepenningen voorkomt.
We hebben deze leuke penning in mooie kwaliteit niet aangetroffen bij de gildepenningen van Deventer uit Wittop Koning, de penning doet echter volkomen als 'gildepenning 'aan.
Nagekomen info, opgevraagd bij het historisch museum Deventer, geeft aan dat het een zgn. diaconiepenning betreft, het museum heeft zelf een exemplaar in de collectie.
Men voegt 'ecclesi'toe aan de beschrijving, maar noch ons exemplaar noch dat van het museum toont dit opschrift.
De penningen zijn duidelijk van dezelfde stempel, de doorboring zit bij beide in het jaartal, op de keerzijde toont de doorboring zich op een andere plaats,
hetgeen aangeeft dat er geen vaste stand van de stempels is geweest. Dit duidt op een oude vervaardiging, waarschijnlijk handslag.
colPDV25

Collectie Rijksmuseum (link werkt niet meer)
Diaconie van Deventer, loodje dat bij uitdeling recht gaf op turf. Koperen loodje met gat erin.
Voorzijde: turfmand binnen omschrift. Keerzijde: opschrift en
cijfer 8 binnen sierrand.
Waarschijnlijk betreft dit ook een loodje uit 1703.


(Gilde?)
penning

Vz.:
. I G . / 16 kruis-huismerk 39 /
.MOLT

Kz.:
 7 X 4
Gevonden in Deventer, diameter 34 mm, gewicht 11,89 gram.
 
colADE30
Mogelijk een koren accijns loodje


Armenpenning
2x
Armenpenning gevonden in Deventer.
Voorzijde grote
M met tussen de benen een 6
Keerzijde jaartal
1596
Diameter 19 mm.
colPDV29
Mogelijk een koren accijns loodje


Armenpenning voor ROGge uit 16 34

Toewijzing Deventer niet zeker, wel gevonden in Deventer.
22 mm; 6,50 gram.
Referentie: Pelsdonk 298, dit exemplaar
colADE01, Numis 1037137
Mogelijk een koren accijns loodje


Armenpenning voor rOGge uit 16
31
2x
Toewijzing Deventer niet zeker, wel gevonden in Deventer.
20 mm.
Referentie: vgl. Pelsdonk 298
Mogelijk een koren accijns loodje


Armenpenning voor ROGge uit 16 37

Vz.: twee bolletjes kransen en twee kruisjes van bolletjes.
Kz.: een kruis en het jaar 16(5?)37 ROG
Diameter ?
Collectie Speelgoedmuseum Deventer, inv.nr. M1745

Mogelijk een koren accijns loodje



Armenpenning?

Vz: adelaar met hart op de borst
Kz: gotische G (in spiegelschrift?)
Diameter 23 x 24 mm, gewicht 10,20 gram. Bodemvondst uit Deventer,
colADE26.


Armenpenning?
 
Vz: schaar met ter weerszijde de letters S - G
Kz: DOM (?)
Diameter 26 mm, gewicht 10,38 gram. Bodemvondst uit Deventer,
colADE27.


Vz: schaar met ter weerszijde de letters S - G
Kz: I + M / 1648 / O V R
Diameter 28 mm, gewicht ..,.. gram. Bodemvondst uit Deventer.
Zie ook PiepPiep.nl
De twee bovenstaande penningen met geopende schaar hebben mogelijk iets te maken met het Kleermakers Gilde.


Armenpenning?
2x
Gevonden op een akker in Deventer, bijvondst duit 1602.
Voor- en keerzijde gelijk.
Diameter 16 mm en 2 mm dik


Gildelood?
     
Er komen nogal eens loodjes voor met aan de voorzijde het stadswapen van Deventer.
Aan de ene kant staat de adelaar en aan de andere kant een soort huismerk bestaande uit een rad en vermoedelijk een sleutel of een "letter".
De diameter varieert van 23 - 25 mm, dikte ca. 5 mm.
Persoonlijk doet het loodje mij denken aan een 16e, vroeg 17e-eeuws gildeloodje van Zwolle met huismerk dat ik ken.
Misschien is dit een gildeloodje van Deventer?



Begrafenispenning?

Vz.: schedel met gekruiste botten en omschrift 'ANNIVERSARIUM' 1686
Kz.: gekruiste botten met vlammen, 'ECCLESI LEODI'.
Diameter ?
Penning ter herinnering aan St. Lambertus (640-705) bisschop van Prinsbisdom Luik. In de Lambertuskathedraal aldaar (in 1794 verwoest) werden Lambertus' botten bewaard.

Collectie Speelgoedmuseum Deventer, inv.nr. M1739


Geefhuispenning?

In de collectie van het Speelgoedmuseum te Deventer, bevindt zich onder inv.nr. M1787 deze penning met de volgende omschrijving:
'Penning met op de voorzijde een adelaartje? met gespreide vleugels, N I I K, met gat'. Diameter ?

Zou het geen Geefhuispenning voor de Tafels van de Heilige Geest kunnen zijn met op de vz.: Duif met nimbus, kz.: N H K (?).


Kerkelijke / Communie penning?

In de collectie van het Speelgoedmuseum te Deventer, bevindt zich onder inv.nr. M1923 deze penning met de volgende omschrijving:
'Penning mogelijk gildepenning met op de voorzijde 78 en een object in de vorm van een reliekhouder, op de keerzijde een beker of kelk met jet jaartal 1578, mogelijk siersmedengilde?'
Zou dit geen Kerkelijke / Communiepenning kunnen zijn?