Enkhuizen


Vergroot de kaart door er op te klikken.
Voor een korte historie van Enkhuizen, klik hier. 

Brandspuitpenning.
Eénzijdig: Grote letter waaronder een nummer. Diameter 49 mm. Met draaggaatje

Deze penning was bestemd voor de man, identificatienummer 120, aan zuigpomp D.
colPEN02
Prijslijst september 1979 A.G. van der Dussen B.V. nr. 282.

Deze penning was bestemd voor de man, identificatienummer 58, aan zuigpomp B
Beide penningen uit veiling 3-1985 Westerhof / v.d. Dussen lot 1498.
colPEN03 
Brandspuitpenningen in de collectie van de Gemeente Enkhuizen.

In collectie van het Rijksmuseum B 24



Leprozenpenning

Eénzijdig : Mannenkopje naar rechts waaronder de letters
L.P.H.
Diameter : 52 mm (61.43 gr) en 30 mm. Uit Laurens Schulman veiling 7 12 november 1991 lot nr. 1399.
Referentie: van Orden en Schinkel nr 6, afbeelding plaat I nr. 6; Pelsdonk 242 en Numis 1037172 (beide dit exemplaar), colPEN01
Omschrijving: No. 6 behoort tot de stad Enkhuizen, en heeft tot afbeeldsel een manskopje van een niet zeer gezond voorkomen, waarmede men denkelijk een melaatschen heeft willen voorstellen.
Artikel in de Muntkoerier, april 1994 n.a.v. bovenstaande penning op pagina 21 en 22 .  
De gemeente Enkhuizen bezit het exemplaar van 30 mm (schenking mevrouw Visser uit Schiedam).
Leprozenpenningen en leprozenkleppers
in de collectie van de Gemeente Enkhuizen.


Afslagen van Leprozenpenningen

Iets ovaal, 27 x 26 mm, 10,0 gram
Materiaal brons.
colPEN04


31 mm, 5 mm dik, 36,96 gram Materiaal lood.
colPEN05
31 mm,
Rietdijk veiling 399 11 december 2015 lot #738, 33,46 gram, colPEN16
Tevens collectie Teylers Museum Haarlem objectnummer TMNK 1997-216


Diameter 24 mm
Archeologisch onderzoek in 2010, tijdens rioolwerkzaamheden van de Noorder Havendijk tot de Compagniesbrug, in Enkhuizen hebben ook een leprozenloodje aan het licht gebracht
Meer hierover is te vinden in de west Friese Archeologische rapporten 46 op pagina 276 en 277.

Uitsnede van de stadsplattegrond van Enkhuizen van Janssonius uit 1657,
met het in 1614 gebouwde leprozenhuis bij de Nieuwe Keetenpoort.
In 1608 verkregen de "Voogden der leprozen" van Enkhuizen goedkeuring voor de bouw van een leprozenhuis.
Ten behoeve van de bouw hielden de regenten met toestemming van de Staten van Holland en West Friesland een loterij.
In 1614 was er genoeg geld bijeen verzameld om te starten met de bouw.
Het leprozenhuis kwam vlakbij de Nieuwe Ketenpoort te staan.
Op de kaart in de kroniek van Brandt uit 1666 staat bij dit huis vermeld dat het toen een kruithuis was.
Het leprozenhuis was ondergebracht in het voormalige St. Cecilliaklooster.
Het Leprozenhuis had als naam het "Vergulde Hoofd".
Wellicht bevond zich in de gevel van het huis een vergulde gevelsteen met een hoofd.
Heeft dit misschien model gestaan voor de afbeelding op de penning?

Voor De Beeldenaar van September/Oktober 2013, 37e jaargang nr5, heb ik het volgende artikel geschreven:
'Je mag niet door m'n straatje gaan' Leprozenpenningen van Gouda en Enkhuizen".

 

Avondmaalspenning / Armenpenning van Enkhuizen.

Avondmaalspenning Lutherse Gemeente

Voorzijde: zwaan naar links.
Keerzijde: wapen van Enkhuizen, de drie haringen
waaronder een W of liggende S.
Lood, 20 mm.
Numis 1037859 25 mm
D&B 83, Pelsdonk 01.07 afbeelding 033.
MPO veiling 44 woensdag 26 november 2014 lot 5637, 25 mm.


Avondmaalpenningen 1631
Opschrift: ACE / IESVS / SPRACK
ACE` zou staan voor: Avondmaal Collecte Enkhuizen. 
IESVS SPRACK` staat voor `Jezus sprak`. Dit verwijst naar Matteüs vers 26:26:29 waarin Jezus tijdens de maaltijd de zegen over zijn discipelen
uitspreekt.

Materiaal lood/tin

28 mm. 10,98 gram.
colPEN06
28 mm,
Rietdijk veiling 399 11 december 2015 lot #737, 14,01 gram, colPEN15

24 mm. 7,98 gram
colPEN07
Tevens collectie Teylers Museum Haarlem objectnummer TMNK 1997-217



Avondmaalpenning 1695
Opschrift: ACE / IESVS / SPRACK
ACE` zou staan voor: Avondmaal Collecte Enkhuizen. 
IESVS SPRACK` staat voor `Jezus sprak` . 
Dit verwijst naar een passage uit de bijbel waarin Jezus tijdens de maaltijd de zegen over zijn discipelen
uitspreekt 

 

Materiaal brons, 24 mm. 3,70 gram
colPEN08
Materiaal brons, 24 mm.
Rietdijk veiling 399 11 december 2015 lot #737, 6,48 gram, colPEN14
Ander exemplaar op vondsten.nl
Tevens collectie Teylers Museum Haarlem objectnummer TMNK 1997-218



Tonnenloden

Afslag in brons. 30 mm, dubbelslag
colAWA02


Afslag in lood. 35 mm, 5 mm dik, 46,98 gram.
colAWA03
Afslag in lood. 35 mm,
Rietdijk veiling 399 11 december 2015 lot #738, colAWA04


Vierkante loden afslag van 40 x 45 mm.



Stadszegel (?) van Enkhuizen met de tekst:
SIGILLUM CIVITATIS ENCHUSANAE = zegel van de stad Enkhuizen, rondom Stedemaagd met stadswapen.
 
colPEN09 + draagoog       Collectie Gemeente Enkhuizen



Loden plak

Loden plak gevonden in Enkhuizen, formaat en gebruiksdoel onbekend.



Armenpenningen
Onderstaande
15e eeuwse armenpenningen zijn begin 2013 gevonden in de Oosterhavenstraat te Enkhuizen.
In deze opgraving is ook een bijzonder zeldzaam pelgrimsinsigne gevonden. Lees meer hierover hier en hier

Diameter 20 mm, gewicht 3,11 gram. colPEN12

Diameter 20 mm, gewicht 2,11 gram. colPEN13



Trotseerloodjes (dakloodjes) van Enkhuizen

Monogram met parelkroon, datering 18e eeuw.
De monogrammen bestaan uit de twee letters J en S(?) die gewoon en in spiegelbeeld in elkaar gevlochten zijn.
Referentie: P. P. Steijn, "Meestertekens op het dak" pagina 26 fig. 6.
Meer over Enkhuizer trotseerloodjes is hier te vinden.
 
Heruitgave van loodgieters bedrijf Nic Poen uit de jaren '80.
Krantenartikel over deze loodjes en Nic Poen hier
Eén van deze nagietsels is op het dak van de Drommedaris bevestigd door de firma Ridder als afsluiting van de restauratiewerkzaamheden.

Trotseerlood 90 x 77 mm, gewicht 385 gram, colENT.

Trotseerlood afkomstig van het Stadhuis, 78 x 74 mm, colEnkh17

Trotseerlood met de initialen P S van
Pieter Sandstra, datering rond 1880. 84 x 72 mm, colEnkh18
 

In Enkhuizen hebben de afgelopen jaren diverse opgravingen plaats gevonden:

"de Baan I"
In 2004 is er een opgraving geweest welke bekend staat onder de naam "de Baan 1" (zie Archeologische Opgravingen "De Baan" 2004", Hollandia reeks 61 / 122).
Het terrein ligt aan de westzijde van Enkhuizen, ter hoogte van het tweede bastion ten noorden van de Koepoort.
Het terrein wordt begrensd door de vestingwerken aan de westzijde, door de Noorder Boerenvaart aan de zuidzijde,
de Wethouder Stapelstraat aan de noordzijde en door de Ossemannetjes aan de oostzijde.
In de eerste fase is een oppervlakte van ca. 6000 vierkante meter onderzocht. Het maaiveld ligt op ca. –0,80 tot -1.20 m NAP.

"de Baan II"
In de periode van 22 juli tot en met 16 augustus 2005 heeft ADC  ArcheoProjecten in opdracht van de Stichting Woondiensten Enkhuizen een archeologische opgraving uitgevoerd op de planlocatie De Nieuwe Baan.
Dit maakt deel uit van een stadgebied dat in de volksmond ook wel de  ‘Boerenhoek’ wordt genoemd.
Dit onderzoek (fase 2) is het vervolg van het door ’Hollandia, Cultuurhistorisch onderzoek en archeologie’ in 2004 uitgevoerde onderzoek op het westelijk gelegen deelgebied (fase 1).

Uit ADC ArcheoProjecten rapport 452 pagina 39-42 over de gevonden lakenloodjes

De onderstaande objecten zijn gevonden in het gebied van de lijnbanen wat ligt langs de Vest bij de Koepoort
en ten noorden van de Noorder Boerenvaart.
 

Afbeeldingen 2x ware grootte Omschrijving


 

afmeting 49 x 37 mm
18,41 gram
colENA


 

afmeting 26 x 20 mm
7,05 gram
colENB


 

afmeting 19 x 30 mm
10,52 gram
colENC


 

Jaartal 162. / I
afmeting 19 x 24 mm
11,96 gram
colEND


 

afmeting 19 x 30 mm
10,61 gram
colENE


 

Jaartal 1675 / F C
afmeting 19 x 25 mm
8,29 gram
colENF


 

G G / 1634
afmeting 16 x 21 mm
6,96 gram
colENG


 

afmeting 21 x 29 mm
10,61 gram
colENH


 


Lantaar- of havenlood uit 1868
Opvallende punten op de doorgaans blanco keerzijde.
afmeting 31 mm
16,87 gram
colCWD29


 


afmeting 24 x 34 mm
20,70 gram
colENI


 

afmeting 16 x 22 mm
10,88 gram
colENJ


 

afmeting 15 x 24 mm
7,75 gram
colENK


 

afmeting 17 x 22 mm
7,81 gram
colENL


 

Touwloodje uit Oudewater
zie mijn artikel over deze loodjes
afmeting 27 x 35 mm
22,51 gram
colENM


 

afmeting 16 x 21 mm
6,77 gram
colENN

Op de voorzijde lijken wel iets van "broden" te staan.
afmeting 33 x 37 mm
14,69 gram
colENO

Een suggestie is dat het oude stadswapen van de stad Rotterdam is afgebeeld, de middelste baan zou dan de rivier de Rotte zijn. Mogelijk is het omschrift ROTTERDAMME, maar dat zou ook aan de andere kant gestaan kunnen hebben.
Een ander exemplaar geplaatst bij Rotterdam geeft meer duidelijkheid.

1x

Het loodje is vrij dun (+/- 2-3 mm) voor een eventueel textiellood.
Afmetingen 40 x 37 mm, gewicht 23,09 gram.
colENP

Kwa uitvoering doet het mij denken aan de "Zuidelijke Nederlanden", Ieper? 

Textielloodje van Woerden.
Voorzijde: wapen van Woerden
Keerzijde: slecht leesbaar
Afmetingen 25 x 35 mm, gewicht 14,62 gram.
colENQ

Dit loodje is gevonden in Bovenkarspel.
Opvallend is dat de 'schaarse' loodjes van Oudewater en Woerden wel in Enkhuizen en omgeving voorkomen.



Onderstaande objecten hebben betrekking op Enkhuizen maar maken geen deel uit van mijn verzameling:

Lakenloodje van Enkhuizen
2x

Er is weinig bekend over de lakennijverheid in Enkhuizen, waarschijnlijk produceerde zij vooral laken voor de lokale markt.
Voornaamste kenmerken van de Enkhuizer lakenloden:
Op de voorzijde van de loden staat de afbeelding van het wapen van Enkhuizen, herkenbaar aan de drie onder elkaar liggende haringen.
In sommige gevallen zijn de loden voorzien van een jaartal. Op de keerzijde komen soms letters voor, zoals: FGC.
Ook kan op de keerzijde en man staan die een bewerking aan het uitvoeren is.
Er komen ook loodjes voor waarop de de naam van de stad vermeld is: "Enckhusen".

    

Aanvullende info op de volgende internetsites:
http://wf4.nl/Index/indexlakenloden1.htm
http://www.muntenbodemvondsten.nl/index.php?topic=52637.0

Lakenloden van http://home.vondsten.nl :
  
  


    


Nog meer lakenloden van Enkhuizen op Koolwaaij.nl: I0121 , I0125 , I0119 , I0104 , I0102

(Blok)gewichten van http://home.vondsten.nl :
    

     

     

Meer blokgewichten op WF4 : http://wf4.nl/paginaJan/jangewichten.htm#gewicht1 
            



ENKHUIZEN VISSCHERIJ-TENTOONSTELLING

Herdenkingspenning Zuiderzee Visserij Tentoonstelling.
Vz. Vlootrevue van Visschersvaartuigen en Jachten 5 september 1930
Kz. Zuiderzee Visscherij Tentoonstelling Enkhuizen
.
Brons gegoten, diameter 50 mm, medailleur onbekend.

De Zuiderzee Visserij Tentoonstelling in 1930 zorgde in Enkhuizen voor gemengde  gevoelens. Enerzijds werd reikhalzend uitgekeken naar het  bezoek van koningin Wilhelmina aan de stad,
anderzijds zagen de vissers het einde van hun broodwinning naderen. Op 5 september 1930 kwam de koningin naar Enkhuizen.
Om een beetje op tijd te arriveren moest de koninklijke trein al om vijf over zes uit Apeldoorn vertrekken. Wilhelmina vond dat goed, maar eiste wel dat haar wagon al de avond daarvoor klaar stond.
Daags tevoren hadden koningin-moeder Emma en de Javaanse prins R.A.A. Tjakranigrad de Z.V.T. al bezocht. Toch viel dit in het niet bij het bezoek van koningin Wilhelmina, prins-gemaal Hendrik en kroonprinses Juliana.
Op deze dag zouden alle vissers van de Zuiderzee een vlootschouw houden. De koningin wilde hiermee afscheid nemen van de Zuiderzeevissers (uit: Kroniek van Enkhuizen).
 


ENKHUIZEN 600 jaar stad 1355-1955

Enkhuizen 600 jaar stad 13551955, door J. Mantel.
Vz. Stedenmaagd houdt wapenschild van Enkhuizen binnen omschrift
.
Kz. zeemeermin met bazuin voor stadspoort (= Staverse Poortje!).
Brons gegoten en gepatineerd 68 mm.

Schulman Veiling 328 november 2007 lot 746. Collectie AK



Opening dijk Enkhuizen - Lelystad door Prins Claus

Vz. Bij opkomende zon verbindt de nieuwe dijk de Drommedaris (Enkhuizen) en de sluizen (Lelystad)
Kz. Gegraveerd inschrift.
Door J. Boender. 1976. Brons gegoten 58 mm., nummer in rand.



Leidse Vroedschapspenningen
Onderstaande heeft geen betrekking op loodjes, maar vind ik wel vermeldenswaardig;
In het JMPK uit 1912, blz. 60 staat het volgende vermeld onder de Leidse Penningen:
De bekende zilveren vroedschapspenningen o.a. afgebeeld in Van Loon op 1574 zijn van de munt te Enkhuizen.
Zoo werd 29 Mei 1667 uitbetaald "aan David Hagenet, muntmeester te Enkhuizen 1344 gulden 10 stuivers in voldoening van 1500 vroedschapspenningen bij denselve aan de stad geleverd".