...Gouda


Vergroot de kaart door er op te klikken.


Ontgrondingspenning

Eénzijdig: Staande leeuw met op de borst het wapen van Schoonhoven (?).
Opschrift: ONTGRONDING PASSAGIEGELT / GOUDA
Klop : 100
Jaartal : 1748
Diameter : 79 mm.
Referentie: Van Loon - Vervolg 6 - 10 (1766 - 1806) # 433, plaat XXXIX
Op "GeheugenVanNederland.nl" staat deze penning beschreven als een duit van de Stad Utrecht uit 1767.....

Ook van Gouda, Gorinchem, Dordrecht, Rotterdam en Delft komen ontgrondingspenningen voor.

In de collectie van het Rijks Museum bevindt zich een ontgrondingspenning van Gouda uit 1748 met de volgende omschrijving:

Ontgronding te Gouda, penning bedoeld als bewijs voor turfdragers, -vullers of -tonners om turf in te mogen voeren uit de nieuw ontgronde venen.
Eenzijdige loden penning. Voorzijde: staande leeuw met wapenschild op borst tussen jaartal binnen omschrift. Keerzijde: blanco.
Diameter 7,9 cm. gewicht 104,95 gram
Jaartal 1748. Directe link



Turfsteken (ontgronden) en transport van turf, was in het gewest Holland streng gereguleerd. Bovendien werd op turf belasting (impost) geheven.
Halverwege de achttiende eeuw bedroeg deze belasting 4 stuivers per ton, indien de turf in Holland werd gelost, en 4 stuivers en een duit, als het doorvoer betrof.
Uit enkele van de Groot Placaatboeken van de Staten van Holland, kan min of meer opgemaakt worden hoe de turf-impost werd geheven en vooral welke maatregelen werden genomen om fraude tegen te gaan.
Voordat de turf per schip mocht worden vervoerd moest de schipper zich melden bij de Collecteur van de Impost (belastinginner).
Nadat zijn naam en woonplaats waren genoteerd, kreeg hij een Teken of Loot.
De Tonsters of Vulders die de turven laadden of losten moesten de hoeveelheid turf controleren en met de penning weer naar de belastinginner gaan.
Het lood werd door hen weer aan de collecteur overhandigd, met opgave van de juiste hoeveelheid turf.

Dit lood is afkomstig uit een scheepswrak vergaan in het laatste kwart van de 18e eeuw op de Zuiderzee en gevonden nabij het huidige Lelystad op kavel E 32 in oostelijk Flevoland.
In het lood is het cijfer 100 geklopt. Dit zal geen betrekking hebben op de omvang van de lading turf, want volgens de tolboeken van de Goudse tol te Haarlem (één van de weinige sluizen die de turfschipper op weg naar de Zuiderzee mocht passeren), hadden de kleine schepen 500 en de grootste 700 tonnen turf aan boord.
Het was mogelijk het honderdste loodje wat dat jaar was uitgegeven.
Maar daarmee is nog niet verklaard hoe het loodje in een schip op de Zuiderzee terecht is gekomen.
Het loodje moest immers weer aan de belastingontvanger teruggegeven worden, waarna de schipper de vereiste impost in rekening werd gebracht.
(Plackaatboek VII, 1883).



Turfpenning van het Heilige Geestgasthuis van Gouda.

Voorzijde : In een effen veld de Heilige Geest in de gedaante van een duif, door een stralende zon omgeven.
Hieromheen een klein bandje.
Keerzijde : In een vlak veld " 16
T 60 ".
Diameter : 22 mm
Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 182.
Van Orden pagina 85.
Veilingcatalogus collectie P. Smidt van Gelder Zaandam 1848 lot No. 4510
Voor deze penning konden zieken en kraamvrouwen een ton turf krijgen.



Wijnpenning van het Heilige Geestgasthuis van Gouda(?).

Voorzijde : In een effen veld de Heilige Geest in de gedaante van een duif, door een stralende zon omgeven.
Hieromheen een klein bandje.
Keerzijde : In een vlak veld " 16
W 60 ". Hieromheen een klein bandje.
Diameter : 22 mm
Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 181. Van Orden pagina 85.
Prijslijst A.G. v.d. Dussen januari 1981 nummer 314.
Veilingcatalogus collectie P. Smidt van Gelder Zaandam 1848 lot No. 4509
Voor deze penning konden zieken en kraamvrouwen hoeveelheid wijn krijgen.
Deze wijn werd wel "nachtwijn" genoemd.



Turfpenning van het aalmoezeniershuis te Gouda.

Voorzijde: wapenschild Gouda waaronder 16
Ĉ 83. Klop "M".
Lood 35 mm.
MPO veiling 44 woensdag 26 november 2014 lot 5640; MPO veiling 46 23 mei 2015 lot #6317. Collectie Goud01.


Turfpenning van het aalmoeseniershuis te Gouda.
 
Voorzijde : In het midden het stadswapen in een omkadering van snijwerk, waarboven een engelenhoofd.
Door een gesneden rand omgeven.
Keerzijde : In een effen veld de letters "E" met tussen de poten van de A het merk van het aalmoezeniershuis, een "Ú", waaronder "1734".
Diameter : zeskantig, 44 x 57 x 22 mm
Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 180,
van Orden PL. XVIII.1.
Voor deze penning kon men een ton turf krijgen.
Veilingcatalogus collectie P. Smidt van Gelder Zaandam 1848 lot No. 4508
In het Amsterdamse Pipe Museum bevindt zich een exemplaar uit 1795, collectienummer PK 07.972, Teylers Museum TMNK 16513.
MPO veiling 44 woensdag 26 november 2014 lot 5641 +
MPO veiling 46 23 mei 2015 lot #6318 + MPO veiling 48 lot #8017, jaartal 1691, 49 x 37 mm.


Leprozenloodje.

Eénzijdig : Afbeelding van een lazarusklep met daarnaast het jaartal 16 - 11 en daarboven GOVDA.
Diameter : 25 mm
Referentie: van Orden en Schinkel nr 5, afbeelding plaat I nr.5.
Artikel in de Muntkoerier april 1994 bladzijde 21 en 22.
Exemplaren gezien in de januari prijslijst van A.G. v.d. Dussen 1981 nr. 312; en in de collectie van het Catharina Gasthuis te Gouda.
In de collectie van Museum Gouda bevindt zich een exemplaar met de volgende omschrijving:
‘inventaris nummer 10.627, leprapenning van de stad Gouda, 1611, lood’.
Deze penning werd uitgedeeld door de Lazarusmeesters en gaf toegang tot het leprooshuis.
Ook bezit het museum twee lazaruskleppers van hout en touw uit 1787, inventarisnummers 20785a en 20785b.

Voor
De Beeldenaar van September/Oktober 2013, 37e jaargang NR., heb ik het volgende artikel geschreven:
'Je mag niet door m'n straatje gaan' Leprozenpenningen van Gouda en Enkhuizen".




Eénzijdig armenloodje met stadswapen

Diameter : 24 mm.
Prijslijst A.G. v.d. Dussen januari 1981 nummer 313.



Armenpenning Gouda

Geplaatst op vondsten.nl
Diameter ??



Armenpenning Gouda
2x
Voorzijde: V
Keerzijde: V
Diameter: 19 mm.
Gewicht 6,27 gram
Gevonden in Gouda
Opvallende centreerpunten op voor- en keerzijde + gietsporen.
Collectie Goud02



Onderstaande penningen waren opgenomen onder Dordrecht.
Na de vondst van het derde exemplaar zijn wij tot de conclusie gekomen dat Dordrecht als plaats van herkomst beter vergeten kan worden, maar dat we eerder aan Gouda en omstreken moeten denken.
Gildepenning?
02
03  c
Afbeelding 02 is 38 mm en weegt 21,15 gram. Collectie
Goud22 Dord02.
Een in de omgeving van Gouda gevonden exemplaar met uitgebroken randje, 38 mm en 18,13 gram, collectie
Goud23 Dord03.
In 2018 is het derde
(c) exemplaar gevonden bij Gouda. Op de keerzijde staat ook een 2. Diameter 39 mm. Collectie RvdH.
In het boek "Op de penning… Dordtse gildepenningen uit de periode 1603-1803" zijn mijn penningen opgenomen met de volgende omschrijving:
Catalogus
37 Provisorisch WK06.02 Gildepenning? Broodpenning van een gilde of andere instantie? Dordrecht?
Lood, 38 mm, gegoten, 21,15 gr. Doorboord.
Op de voorzijde 
BIH / RS / R, omringd door een randje.
Op de keerzijde 
2 in hoog reliëf. = collectie
Goud22 Dord02.
Herkomst onbekend (een tweede, identiek exemplaar als bodemvondst Gouda, eveneens met 2 in hoog reliëf). =
collectie Goud23 Dord03).
Literatuur: -.- 

23

Bij Utrecht is het exemplaar gevonden met op de voorzijde R Ƨ -
R , keerzijde de 2 in hoog reliëf.
Diameter 38 mm, gewicht 21,15 gram. Collectie Goud24 Dord23.

Bovenstaande loden penningen vertonen grote overeenkomst met Minard 163.
Minard noemt het een Gildepenning voor de Witschilders, Chr. Teulings schrijft dat deze penning potentieel aan de
Wantsnijders? toe.
Deze penning was eigendom van Minard (vóór in zijn boek staan de nummers die uit zijn eigen collectie komen) en inderdaad staat onder kavel 834 van zijn nalatenschapsveiling
(Gent, 23 mei 1883 met als expert Herman Van Duyse) deze penning vermeldt als
Dordrecht Méreau des badigeonneurs (= witschilders).
De huidige verblijfplaats van deze Minard penning is onbekend.
De lithograaf van Minard tekende zelden / nooit doorboringen; dus of de Minard-penning doorboord was is niet zeker maar wel waarschijnlijk.

De overeenkomsten zijn het lettertype en schrijfwijze, de diameter, allen doorboord en de 2 in hoog reliëf op de keerzijde.
Alle penningen zijn op dezelfde plaats doorboord, zonder de tekst te beschadigen.

Bron CT datum

tekst

vondst? Ĝ gram gat

2

Vondst PC 09
Simon van Gijn

4

2004-12
2012-04

W S / G / I D R

bodemvondst
Dordrecht

36

18,41

Coin Investment

415

1994-11

W S / G / I D R

veiling / nu?

37

?

Minard 163

 

1883

W S / G / I D R

verblijfplaats?

38

?

√?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PC 67 = Goud22

 

2011-02

B I H / R S / R

?

38

21,15

PC 67 = Goud23

 

2011-02

B I H / R S / R

Gouda

38

18,13

PC 67 = Goud24

 

2016-05

R Ƨ / R

Utrecht

38

21,15

PC 67 = RvdH

 

2018-01

B I H / R S / R

Gouda

39

 ?





Bij Gouda gevonden loodjes waarvan het gebruiksdoel nog onbekend is.

Twee driekantig loodjes gevonden omgeving Gouda.
Op deze loodjes staat het getal 20 en 34 ingeslagen.
Als initialen staat er P - K i.p.v. P - I.
De betekenis van deze loodjes (nog) onbekend.
Meer van deze loodjes zijn hier te vinden.
   Driekantig loodje gevonden omgeving Gouda.
Diameter 28 x 30 mm.
Collectie MvdH.

De afbeelding in het centrum en de dikke stippenrand komen ook voor op het vierkante loodje. Diameter 19 x 21 mm. Gewicht 6,67 gram. collectie Vr129
Driekantig loodje gevonden bij Alphen a/d Rijn.
Voorzijde: B I waarnaast stadswapen van Gouda.
Keerzijde:
2 in hoog reliëf.
De letters B I en de 2 vertonen grote overeenkomst met de hierboven beschreven penningen met BIH.
Formaat niet bekend. Aangeboden 02-2018 op MP
Groot lood, diameter 42 mm.
Voorzijde: twee maal het gemeentewapen van Gouda geklopt.
Keerzijde: merkstrepen.
Handelslood?
2x Vierkante loden penning met
XpX binnen ingebogen schild.
Diameter 19 mm
Gevonden bij Gouda, collectie Goud28
2x Loden penning met op de voorzijde 73 in stippenrand.
Diameter 14 mm
Gewicht 3,15 gram.
Gevonden bij Gouda, collectie Goud27

Loden penning met op de voorzijde 24 en op de keerzijde een huismerk?
Diameter 16 mm
Gevonden bij Gouda, collectie Goud26




On LTT_123 on page 2 (almost) the same lead found on the Thames foreshore near Cannon Street.
Enkelzijdige penning met 'zeester'
16 mm
Gevonden bij Gouda, collectie Goud25
MVH
Penning gevonden bij Gouda.
Keerzijde blanco
Diameter 37 mm.
Collectie RvdH.
2x Armenpenning? met drie kloppen.
Gevonden op 11-10-2001 bij Mijnheers Padt.
Diameter 22 mm.
Datering 16e eeuw.
collectie Goud20.
Loodje gevonden bij Gouda.
Voorzijde: tussen dwarsbalken - TVO - 1676 -
Keerzijde: symmetrisch aangebrachte krassen
Diameter: 40 mm
collectie Vr169 (Goud13)
Loodje gevonden bij Gouda.
Voorzijde: (stads)wapen van Delft(?) -
Keerzijde: IK6 - 90
Diameter: 24 x 23 mm
collectie Vr168 (Goud14)
Loodje gevonden bij Gouda, collectie Vr73g (Goud15).
Middeleeuws armenloodje, bakenloodje of presentielood.
Het lood heeft in het midden een klop met een Gotische letter D.
Ze komen voor met een Grote en kleinere 'D'. De keerzijde is blanco.
Er zijn meerdere van deze loodjes bekend. De afmetingen zijn 22 x 25 mm.
Vierkant loodje gevonden bij Gouda.
voorzijde: 1 6 - 7 5
keerzijde: figuren welke lijken op paarden als het lood een kwart slag gedraaid wordt.
Diameter 19 x 20 mm. Gewicht 5,73 gram. collectie Vr130
Vierkant loodje gevonden bij Gouda.
voorzijde: "driehoek" waaromheen dikke stippen
keerzijde: blanco of golfpatroon.
Diameter 19 x 21 mm. Gewicht 6,67 gram. collectie Vr129
Dit loden gewichtje(?) met de letters L R is gevonden bij Gouda.
Diameter 14 mm, gewicht 5,76 gram.
collectie Vr125
Zie ook Muntenbodemvondsten.nl
Enkelzijdig loodje gevonden in de omgeving van Gouda.

1635
(3?)
 
W   O
   30

30 is ingeslagen.
Ĝ 45 mm.
collectie Vr075
Loden proefslag (?) met het jaartal 1631.
Afmeting 35 x 37 mm.
Gevonden omgeving Gouda.
collectie Vr064




Onderstaande loodjes zijn gevonden bij Gouda door RvdH.
Het is zeer waarschijnlijk dat de loodjes iets met de scheepvaart te maken hebben gehad in de vorm van tol- of sluisgeld. Gouda was een belangrijk knooppunt voor de binnenvaart.

Loodjes met een gehelmd (familie)wapen met aan weerszijden de letters P - I

(Klik op afbeelding voor vergroting)

detail


19 x 24 mm
collectie Goud03

32 mm
collectie Goud04

39 x 41 x 38 mm
collectie Goud17

41 x 37 mm
collectie Goud16

42 x 39 mm
collectie MvdH

41 x 39 mm
collectie MvdH

44 x 44 mm
collectie Goud05

38 x 38
collectie Goud06

27 mm
collectie Goud10

28 mm
collectie MvdH

37 x 37 mm
collectie Goud07
ab
a) 27 mm, collectie Goud11
b) Gevonden in Waddinxveen,
24 mm en 14,4 gr.
        
40 mm. collectie Goud12

24 x 27 mm
collectie MvdH
ab
a) 1624, 24 x 27 mm, col. Goud09
b) 1622 gevonden bij Waddinxveen
25 x 27 mm en 10 gram.

27 x 30 mm
collectie Goud18

33 mm
collectie Goud08

31 x 31 mm
collectie Goud19

Den Haag (?) 36 x 35 mm.
Collectie Haag01



Communiepenning van de Waalse Gemeente

Voor- en keerzijde gelijk: (Gouds wapenschild) SO: SIM: CO: COLO: E: PRV: CO: SERP: balk waarboven duif en onder slang
Messing 27 mm 1,94 gram.
Zie Veilingcatalogus C.A. van Sypesteyn (1745) lot 374: 'Dusdanige wierd oudstyds aan de Communicanten in de Walsche Gemeente te Gouda gegeven.'