...Utrecht

Armenpenningen / stuivers uit de Choorsteeg
3x ware grootte
Vz: DIT.IS.DER.ARMEN.PE
Kz: MONETA.S.MERTINUS
Detectorvondst uit Houten, gewicht 0,39 gram; diameter 18 mm, materiaal zilver.
Literatuur: Pieters 13, van der Chijs plaat XXV 05.03.
Muntenbodemvondsten 93204 en 103485
Meer informatie over Utrechtse armenpenningen en stuivers uit de Choorsteeg op de speciale pagina over deze penningen



Geklopt met het wapen van Utrecht

Wapenschild waarboven: BARBEN
·EN·LAVR· (of LAVE).
Diameter 31 mm en 14,62 gram. NUMIS 1125262. colPUtre01.



Blokgewichtjes Utrecht

2x
Gewichtje geklopt met Utrechts wapen van 3,11 gram.
Diameter 19 mm. colPUtre02.

2x
Gewichtje geklopt 1/4 - Utrechts wapen I 81 (61?) van 3,16 gram.
Diameter 19 x 17 mm. colPUtre03.

Van Tjark Dolfing van Lodenblokgewicht.nl kreeg ik de volgende uitleg; inderdaad twee loden gewichtjes van de stad Utrecht veel kleiner zul je ze niet vinden!!
Een 1/4 lood is 3,860 gram even uitgaand van het Amsterdamse pond van 494,1 gram. Het eerste gewichtje is duidelijk van Utrecht eind 18e begin 19e eeuw.
Het tweede gewichtje is zeker Utrecht midden boven staat 1/4 dit is de aanduiding van de massa (1/4 lood) dit zie je alleen nog maar op Utrechtse gewichten.
Daaronder staat het wapen van Utrecht. Dan 90° linksom gedraaid het jaartal 81 (of 61) (16)81 of (17)81.
In Utrecht gebruikte men twee verschillende ponden namelijk: een zwaar gewicht met een pond van 497,8 gram en een licht pond van 468,7 gram.


Stadsbroodpenning van Utrecht.

Eénzijdig : Deze penning heeft afgeronde hoeken en in het midden het wapenschild van de stad.
Boven het wapen zijn rechts een " 3 " en links een " P " ingeslagen, wat betekent dat de arme hiervoor een brood van drie pond kon krijgen.
Onderaan is het jaartal " 1797 " ingeslagen.
Diameter : 24 mm. Referentie: L. Minard van Hoorebeke nr. 442.
Veiling catalogus 15 1982 Coin Investment nr 534 met een 2 i.p.v. een 3 ingeslagen.
Laurens Schulman veiling 22 19-20 april 1999 lot 1637 met een 3 ingeslagen.
Laurens Schulman veiling 22 19-20 april 1999 lot 1638 met een 2 i.p.v. een 3 ingeslagen.

In het Centraal Museum te Utrecht bevinden zich twee exemplaren onder inv.nr. 1475 en C 1928/3184 en deze aanvullende informatie:
De bedoeling van dit loodje was, dat de brenger bij een Utrechtse bakker zou kunnen halen een roggebrood van 3 pond tegen een zekere prijs, waarbij de stad Utrecht het meerdere bij de gewonnen broodprijs zou voegen. Dergelijke (ronde, van lood gegoten) broodloodjes toch werden in 1789 vgl. uitgegeven te Amsterdam en door het stedelijk bestuur ter beschikking gesteld van regenten der beide Huiszittenhuizen, wegens de buitengewoon hoge graanprijzen.
Zie de publicatie van 26 juni 1789 gedrukt in het 10de vervolg op Van Loon's Historiepenningen p. 401; vgl. Nederl. Mercurius LXVII, p. 15.
Blijkbaar zijn in die jaren ook dergelijke loodjes uitgegeven door het Utrechtse stadsbestuur, hoewel daarvan niets bekend is.
Eer duits uit Hildesheim, zie brief 1192 dd. 4 april 1970 van F.J. Bringen, Tollenstraat 11, Capelle a/d Ijssel, voor bewijsvoering en bronnenopgave
.
Literatuur: catalogus van het Historisch Museum der stad (1928: munten, penningen en zegels), inl. W.C. Schuylenburg. (samenst. C.H. de Jonge) (Utrecht, 1928) cat. nr. 3184).


Vierkant loodje

Het gekroonde wapen van Utrecht met ter weerszijde van het wapen II - II
Afmeting 40 x 40 x 3 mm, gewicht 52 gram. Muntenbodemvondsten


Presentie- of schietloodje 1783
 
Vz: boven een altaar, met daarop het wapen van Utrecht, worden twee handen ineen geslagen. Daarachter kruislings een vrijheidhoed op lans en palmtak. "Concordia"op banderol.
Amsterdam Museum PA2502 diameter 2,1 cm, 4,59 gr.
Teylers Museum TMNK 02297 vierkante afslag 21,3 x 21,5 cm, 5,6 gr.
Van Loon vervolg 597, variant


Avondmaalspenning Lutherse Gemeente

Gelijk aan de loodjes van Rotterdam met het jaartal 1786.
Voorzijde: olijf- en palmtak door een doornenkroon met als omschrift: Regnum Christi  (Rijk of heerschappij van Christus).
Keerzijde: zwaan tussen 17 – 86. Omschrift: Candore perennis (bestendig door zuiverheid).
Loodje zou op verzoek van gemeenteleden in 1757 al zijn afgeschaft (Schendelaar), gezien het jaartal is dit niet erg waarschijnlijk.
Lood, 31 mm, 1786.D&B 95



Utrechts Presentie- of Schietloodje, AmsterData


Uitgaanspenning of "Mooiweersloodje" (van Utrecht?).

Afmeting 35 x 40 x 4 mm. Gevonden in Groenekan. Muntenbodemvondsten.
Van het Amsterdamse Binnengasthuis of St. Pietersgasthuis zijn meerdere blikken uitgaanspenningen, zogenaamde "Mooiweersloodjes" bekend.
De voorgangers van deze blikken penningen waren van lood, zodat dit loodje mogelijk ook bij Amsterdam thuis hoort.


St. Eloyen Gasthuis.
In 1603 liet de overleden gildenbroeder Meester Smid Cornelis van Dashorst al zijn roerende en onroerende goederen na aan het Utrechtse Smedengilde.
Aan zijn legaat was de voorwaarde verbonden dat ten ewighen dage aan 20 arme Broeders of andere opregten Armen wekelijks een halve stuiver brood en een halve stuiver geld zou worden verstrekt.
De verstrekking moest plaatsvinden in de gildenkerk, de Buurkerk.
Tot 1907 gebeurde dat op de broodtafel die aan de noordwand van de noorderzijbeuk van deze kerk hangt (nu het museum van Speelklok tot Pierement).
Daarna vond de brooduitdeling tot 1963 plaats in het St. Eloyen Gasthuis. Een tijdje zijn broodbonnen uitgedeeld en vervolgens werden op verjaardagen, met Pasen en met Kerstmis overlevingspakketten rondgebracht.
Klik hier voor meer informatie en afbeeldingen.

Latere uitgifte penning uit 1670 van St. Eloyen Gasthuis (smidsgilde). MPO veiling 46 23 mei 2015 lot #6206 , koper 26 mm



Armenpenningen uit de omgeving van Utrecht.
In de omgeving van Utrecht, met name de strook De Bilt, Maartensdijk, Hollandsche Rading, Soest, worden, in stort afval van Utrecht,
(armen)penningen gevonden waarvan de oorsprong en betekenis nog niet duidelijk is.
Op de penningen staan vaak letters, een Rijksappel, of andere symbolen.
Mogelijk heeft de rijksappel te maken met de Duitse keizer die vanaf de middeleeuwen tot nieuwe tijd over Utrecht ging, hij was ook de vertegenwoordiger van de paus.
Hij vertegenwoordigde zowel de geestelijke als de aardse macht (rijksappel) in deze contreien.
De rijksappel zou misschien met het bisdom Utrecht te maken kunnen hebben…………………

De letters C L zouden voor het Latijnse;
C = CENNA= avondmaal - L = LIBRI= gratis
Een soort avondmaals penningen dus.............

Hieronder enkele voorbeelden;
2x Voorzijde: F=R - 77
Keerzijde: C O - 77
Diameter 15 mm gewicht 2,34 gram. colDR170215
Gevonden in Maartensdijk. Info: detector forum PiepPiep

2x

(Kerkelijke) armenpenning uit 1638
Diameter 14 mm
Gevonden in De Bilt, Bodemvondstenwereld
Loodje (tin) gevonden op een akker met oude opgebrachte grond i.v.m. de veenwinning in Zuid Holland. Diameter 19 mm en 2,0 gram, Bodemvondstenwereld. Ik denk dat het een kerkelijke penning is met de zogenaamde Rijksappel.
Lijkt heel veel op deze, maar dit exemplaar is van tin i.p.v. lood.

Wederom een armenloodje / token / speelpenning. 
Ene zijde lijkt weer een rijksappel en de andere zijde is lastig te zien. Lijkt wel een Davidsster.
Diameter16 mm en 1,55 gram. Bodemvondstenwereld

Lijkt een armenpenning of kerkelijke penning. Aan de ene kant weer de rijksappel en aan de andere kant een wafelpatroon.
Diameter15 mm en 1,6 gram. Bodemvondstenwereld.

Loodje gevonden op een akker met oude opgebrachte grond i.v.m. de veenwinning in Zuid Holland. Diameter17 mm en 2,05 gram, Bodemvondstenwereld. Ik denk dat het een kerkelijke penning is met de zogenaamde Rijksappel.
Loodjes met de Rijksappel worden nogal eens gevonden rond Utrecht / Hollandsche Rading. Datering eind 16e / begin 17e eeuw. Voorbeelden van andere loodjes met een Rijksappel.
Kerkelijke penning (?) met een diameter van 17 mm met aan de ene kant een monogram met de letters CL
en de andere kant boven de Rijksappel C L en in de Rijksappel I M waaronder 1608.
Deze loodjes worden nogal eens gevonden rond Utrecht / Hollandsche Rading.
Zie ook Bodemvondstenwereld.nl. December 2016 exemplaar gevonden met dezelfde diameter en vindplaats.
De melder van een soortgelijk loodje uit dezelfde omgeving kwam met de volgende (mogelijke) verklaring;
Latijnse tekst: C = CENNA= avondmaal, L= LIBRI= gratis. De Rijksappel zou met het bisdom Utrecht te maken kunnen hebben.
Kerkelijke penning (?) met een diameter van 16 mm met aan de ene kant 2 P (2 Pond) / 1607
en de andere kant, ter weerszijde van de Rijksappel, een letter.
Momenteel bekend de letters A V en I W .
Zie ook Bodemvondstenwereld.nl.
Exemplaar 16 mm gevonden in Maartensdijk, colUtre04
Kerkelijke penning (?) met een diameter van 17 mm met de letters W - I 9 - 6 / I - A 9 - 6. Vermoedelijk 1596
Deze loodjes worden nogal eens gevonden rond Utrecht / Hollandsche Rading.
Zie ook Bodemvondstenwereld.nl
Muntenbodemvondsten.nl en Bodemvondstenwereld.nl
Diameter17 mm
Bodemvondstenwereld.nl
Diameter17 mm